Önce muayene sonra tetkik

Hekimin hastaya 20 dakika süre ayırması gerektiğini belirten radyoloji uzmanları, sağlık sisteminin hekimleri daha fazla tektik istemeye zorladığını belirtti. Türk Radyoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Hazırolan, performans sistemini eleştirdi.    

Özlem KONUR USTA

Aydınlık

Sağlık sistemi, hekimleri gereksiz tetkike zorluyor. Türkiye en fazla MR çekimi yapan ülke. Muayene sırasında hastaya ayrılan zamanın azalması hekimleri görüntüleme yöntemlerine daha fazla başvurmak durumunda bırakıyor. Radyoloji uzmanları, Sağlık Bakanlığını gereksiz tetkike karşı önlem almaya çağırdı.

Türk Radyoloji Derneği (TRD) tarafından düzenlenen “Uluslararası Katılımlı 40. Radyoloji Kongresi- TÜRKRAD 2019”, 5- 10 Kasım 2019 tarihleri arasında Antalya’da yapıldı. Kongrenin bu yıl ana teması “Radyolojide Yeni Ufuklar” olarak belirlendi. Türkiye’den ve yurtdışından kendi alanlarında deneyimli bilim insanları konferans, panel ve sözlü sunumlarda güncel gelişmeleri paylaştı. Kongreye, bu yıl ilk kez yerli cihaz üretimine odaklanan mühendisler de katıldı. Kongre Başkanı Prof. Dr. Kader Karlı Oğuz, ASELSAN’ın yerli görüntüleme araçları üzerine çalıştığını belirterek, “Oldukça iddialılar, MR ve hasta başı monitöründe yol aldılar. 2024 yılında araştırma geliştirme aşaması tamamlanmış olacak” diye müjdeledi.

POLİKLİNİKTE SIRALAMA DEĞİŞTİ

Türk Radyoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Tuncay Hazırolan, teşhis için hastaya 20 dakikalık süre ayrılması gerektiğini belirtti. Hazırolan şöyle konuştu:

“Hasta geldiğinde hekim, şikayetini sorar, fiziki muayene yapar. Bunların sonucunda tanıları düşünür. Bu süreçte gerekliyse görüntüleme tetkiki isteyebilir. Bütün bunların normal süresi 20 dakikadır. 15 dakikanın altına inemez. Klinik muayene için yeterli süre tanınmaması nedeniyle, hekimler görüntüleme yöntemlerini daha fazla kullanıyorlar. Hekim, ‘Karnına bakamadım, en azından MR yapılsın’ diyor. Hastalarda da benzer şekilde anlayış değişti. Hasta, ‘Doktora giderim, tetkik ister sonar reçete yazar’ diye düşünüyor. Hekimlerin yapamadığı klinik muayene halkımızın da aklından çıktı. Tetkikin mutlaka iyi bir muayeneden sonra yapılması gerekiyor. Sağlık Bakanlığı ile bir çalışmamız var. Hekim eğer fazla tetkik istiyorsa, bunun nedeninin hekime sorulması gerekir. Türkiye’de günde 600 rapor çıkartan radyolog bulabilirsiniz. Eğer hastanın aldığı sağlık hizmetinin kalitesinin yükseltilmesini istiyorsanız bir radyolog günde en fazla 30 MR raporu hazırlayabilir. Doktorun doğru teşhis için nefes alması gerekiyor.”Reklamdan sonra devam ediyor 

‘PERFORMANSA ÜST SINIR GETİRİLMELİ’

Tuncay Hazırolan, ucu açık performans sisteminin de tetkik sayısının artmasında payı olduğunu söyledi. Hazırolan, “Türkiye’de çok hasta bakana da çok para verme sistemi oturdu. Bir dahiliye uzmanı günde 30-40 hasta bakabilir, bir radyolog da 30 MR okuyabilir. Bunu okuduğunda en üst performans ücreti almalı. Bunun üstüne çıkılmamalı, 5 dakikada hazırlanan rapor, atlama olasılığını artırır” dedi.

8 Kasım Uluslararası Radyoloji Günü’nün ana konusu bu yıl “Spor ve Görüntüleme” olarak belirlendi. Türk Radyoloji Derneği Başkan Vekili Prof. Dr. Can Çevikol, spor yaralanmalarının saptanması, tanı ve tedavisi sürecinde radyologların rolünü vurguladı. Çevikol, “Radyologlar spor yaralanmalarını, profesyonel sporculardan daha sık olarak sağlıklı yaşam için spor aktivitesi yapan bireylerde görüyorlar. Bu bireylerin ihtiyaç duyulan durumlarda radyolojik olarak görüntülemelerinin yapılması, doğru tanı konması, gereksiz cerrahi girişimlerin önlenmesi ve dolayısı ile uygun tedavi planlanması açısından deneyimli radyoloji ekibinin önemi açık” dedi.

YAPAY ZEKA İLE GÜVENLİ TANI

Türkiye’de radyologlar yeni yeni yapay zekadan yararlanmaya başladılar. Bu yıl kongrede yapay zeka uygulamalarına ilişkin deneyimler de paylaşıldı. Hacettepe Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi radyolojik tetkiklerde yapay zeka kullanıyor.

Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Kader Karlı Oğuz, radyolojide yapay zeka açısından ABD’nin gerisinde ama birçok ülkenin de önünde olduğumuzu söyledi. Oğuz, Aydınlık’a yaptığı açıklamada radyologların gözünden kaçabilecek bazı sorunların makineler aracılığıyla görülebileceğini belirti. Kader Karlı Oğuz şöyle konuştu: “Bizim yapay zekadan beklentimiz her aşamada doğruluğu artırmak ve tanıda güvenli kalmayı sağlamak. Cihazda hastanın pozisyonlandırılması aşamasında ya da hastanın hangi bölgesinin hangi şekilde incelenmesi gerektiği konusunda teknikerin işi standart hale gelecek. Bu aşamadaki eksiklikler, hatalar böylece azalacak. Çekildikten sonra yapay zeka görüntünün kalite kontrolünü, ön incelemesini yapacak. Tetkikler, doktorun önüne gelmeden önce bazı anormalliklerin saptanmasında güvenlik aşamalarını geçecek. Yapay zeka son aşamada radyologun klinik bulgularla birlikte daha doğru tanı yapmasını sağlayacak.”